OECD bünyesinde 15 yaş grubundaki gençlerin yetkinliklerini değerlendiren PISA 2025 araştırmasında Türkiye, fen bilimleri, okuma ve matematik alanlarının tamamında sergilediği performansla üye ülkelerin genel gerileme trendinden sıyrılmayı başardı.
Türkiye Eğitimde Küresel Sıralamalarda Yükselişe Geçti
Türkiye’nin 2022 yılındaki verilerle kıyaslanan yeni puanları, fen bilimlerinde 18 puanlık artışla 494’e ulaştı. Okuma becerilerinde 16 puanlık yükselişle 472 seviyesine gelen ülkemiz, matematik alanında ise 8 puan kazanarak 462 puana erişti. OECD tarafından yapılan değerlendirmede Türkiye, incelenen üç ana branşta da başarısını artıran kısıtlı sayıdaki ekonomiden biri olarak tescillendi.
Sıralama bazında bakıldığında Türkiye; fen bilimlerinde 15 basamak atlayarak 19’uncu, okumada 17 sıra yükselerek 18’inci ve matematikte 10 basamak ilerleyerek 28’inci sıraya yerleşti. Fen bilimleri alanında 494 puan toplayan Türkiye; Hollanda, İsveç, Almanya, İtalya, Belçika, Çekya ve Fransa gibi ülkeleri geride bıraktı. Okumada ise Avusturya, İsviçre, Almanya ve İsveç’in üzerinde bir başarı gösterdi.
OECD Ülkelerinde Genel Bir Performans Kaybı Yaşanıyor
Türkiye’nin ivme yakaladığı süreçte, OECD ülkelerinin genel ortalaması her üç branşta da geriledi. 2022-2025 periyodunda fen bilimleri ortalaması 3 puan düşerek 482’ye, okuma 14 puan azalarak 461’e ve matematik 9 puan gerileyerek 463’e indi. Uzun vadeli analizler, OECD genelindeki bu düşüşün 2015’ten beri sürdüğünü ortaya koyuyor.
Eğitim uzmanları, bu küresel gerilemenin yalnızca Kovid-19 salgını ile ilişkilendirilemeyeceğini savunuyor. Okuma becerilerindeki düşüşün pandemiden önce başladığına dikkat çeken OECD, dijital cihazların yoğun kullanımı ve hobi amaçlı kitap okuma alışkanlığının azalması gibi faktörleri öne çıkarıyor.
On Yıllık Grafik ve Problem Çözme Verileri
Türkiye’nin son 10 yıldaki gelişimi dikkat çekici bir seyir izliyor. 2015 senesinde 425 olan fen bilimleri puanı, 2025’te 494’e ulaştı. Benzer şekilde 2015’te 420 olan matematik puanı 462’ye, 428 olan okuma puanı ise 472’ye yükseldi. Ancak hesaplamalı problem çözme kategorisinde Türkiye, 473 puan ile 500 olan OECD ortalamasının 27 puan gerisinde kaldı.
Başarı Farkı ve Dezavantajlı Grupların Durumu
Genel başarı artarken, en başarılı yüzde 10’luk dilim ile en düşük puanlı grup arasındaki makasın fen ve matematikte açıldığı gözlemlendi. Sosyoekonomik bakımdan en üstteki yüzde 25’lik grup, en alt gruptan fen bilimlerinde 81 puan daha yüksek sonuç aldı. Buna rağmen, Türkiye’deki dezavantajlı öğrencilerin fen bilimlerinde 466 puanlık ortalaması, benzer şartlardaki uluslararası akranlarına göre oldukça yüksek bir seviye olarak kaydedildi.
Devamsızlık ve Okula Bakış Açısı Sorun Teşkil Ediyor
Akademik ilerlemeye karşın devamsızlık oranları Türkiye için ciddi bir problem olmaya devam ediyor. Öğrencilerin yüzde 53’ü sınavdan önceki iki haftada en az bir tam gün okula gitmediğini belirtirken, OECD’de bu oran yüzde 22 seviyesinde kalıyor. Ayrıca her iki öğrenciden biri en az bir dersi kaçırdığını ifade etti.
Öğrencilerin yüzde 73’ü meraklı olduğunu, yüzde 68’i ise zorluklarla mücadele ettiğini belirtse de, yüzde 28’lik bir kesim okulun zaman kaybı olduğunu düşünüyor. Zorbalık vakalarında ise 2022’ye göre bir artış gözlendi; gençlerin yüzde 21’i ayda en az bir kez zorbalığa uğradığını dile getirdi.
