Toprak Mahsulleri Ofisi’nin ekmeklik buğday ihracatına yönelik kısıtlamaları kaldırma kararının ardından, Mardin Zahireciler ve Hububatçılar Derneği Başkanı Mehmet Şerif Öter, tarım sektörünün geleceğine dair önemli açıklamalarda bulundu.
TMO İhracat Engelini Sona Erdirdi
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), yurt içi stokların, üretim miktarının ve tüketim talebinin dengeli bir seviyede seyretmesi nedeniyle, Mart 2025’ten bu yana yürürlükte olan ekmeklik buğday dış satım yasağını kaldırdı. Piyasalarda istikrarın korunması, gıda arzının güvence altına alınması ve hem üreticinin hem de tüketicinin menfaatlerinin gözetilmesi amacıyla süreçlerin yakından izlendiği belirtildi. Bu kapsamda, ekmeklik buğday ile buğday kırıklarının ihracatı 29 Temmuz tarihi itibarıyla yeniden başlatıldı.
Konuyla ilgili değerlendirmelerini İLKHA mikrofonlarına paylaşan Mardin Zahireciler ve Hububatçılar Derneği Başkanı Mehmet Şerif Öter, tarımsal üretimin sürdürülebilirliği için acil önlemler alınması gerektiğine dikkat çekti.
“Üreticiler Dünyanın En Borçlu Çiftçisi Haline Geldi”
Dış satım imkanının hem tüccarlar hem de üreticiler için her zaman pozitif bir gelişme olduğunu ifade eden Öter, girdi maliyetlerindeki fahiş artışların üreticiyi büyük bir çıkmaza sürüklediğini vurguladı. Bu yıl verimli bir hasat dönemi geçirdiklerini dile getiren Öter, şu ifadeleri kullandı:
“Üreticiler ve tüccarlar açısından ihracatın olması her zaman iyidir. Şu anda dünyanın en pahalı buğdayına devletin yaptığı alım sebebiyle ülkemizde sahibiz. Ancak pahalı buğday almamıza rağmen çiftçimiz dünyanın en borçlu çiftçisidir. Malum girdi maliyetleri çok yüksek durumda. Yapılan bu alımlara karşılık yurt dışından daha uygun fiyatlı buğday da getirilebilir. Bu açıdan olumlu bir durumdur. Çok şükür bu sene mahsul durumu iyi geçti. Aşırı yağışlar sebebiyle bazı yerlerde protein ekseikliği görülse de lokal birkaç bölge hariç genelde hububat verimi bu sene iyi oldu. İhracatın, tarım sanayimize ve milli ekonomimize olumlu katkısı olacaktır. Fakat üreticilerin yaşadığı yüksek girdi maliyetleri ve büyük sıkıntıların bir an önce giderilmesi için devletimizin ve hükümetimizin acil gerekli önlemleri alması gerekmektedir.”
Girdi Maliyetleri ve Fiyat Orantısızlığı
Öter, buğday fiyatlarındaki artışın, temel gider kalemlerindeki zamların çok gerisinde kaldığını belirtti. Üretimin devam etmesinin mevcut şartlarda zorlaştığını kaydeden Öter, şöyle konuştu: “Çiftçi, bugün dünyanın en pahalı mazotunu kullanmaktadır. Buğday fiyatlarına geçen seneye göre yüzde 20 civarında bir artış yapıldı ama öte yandan mazota yüzde 100’ün üzerinde, gübreye yüzde 80’in, ilaca aynı şekilde zam geldi. Her türlü girdiye yüksek zamlar geldiği ortadadır. Bu haliyle çiftçinin üretime devam etmesi oldukça zordur. Kim zarar ettiği bir işte emek ve alın teri dökmek ister ki? Bu şartlarla sürdürülebilir bir üretim yapmak mümkün değildir. Bu durum ciddi bir sorun haline gelmiştir ve bir an önce çözüme kavuşturulması gerekmektedir. Yine de ihracat her yönüyle ülke ekonomisi açısından olumludur.”
Bölge Üreticisi İçin İhracatın Önemi
TMO ve LİDAŞ’ın alım kriterlerine uymayan ürünlerin yurt dışı pazarında değerlendirilmesinin çiftçiye bir nebze olsun katkı sağlayabileceğini söyleyen Öter, buğdayın stratejik bir hammadde olduğunu hatırlattı. Ülkenin buğday arzında bir sorun yaşanmadığını, bu nedenle ihracatın doğru bir adım olduğunu belirten Öter, bu hamleyle üreticinin elindeki ürünün değerinin bir miktar artmasını umduklarını sözlerine ekledi.
Sanayi Tesisleri ve Finansal Zorluklar
Yüksek faiz oranları nedeniyle üretim ve ticaretin büyük darbe aldığını belirten Öter, fabrikaların desteklenmesi gerektiğini savundu. Mardin özelindeki sanayi durumuna dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı: “Fabrikalarımıza ve faizsiz kredi ve teşvik imkanları mutlaka sağlanmalı. Mardin’de bu sebeple birçok fabrika ya kapalı durumda ya da yüzde yirmi kapasiteyle çalışmaktadır. Pandemi öncesinde 4 yıl üst üste Irak’a yaptığı un ve diğer gıda ihracatıyla, Türkiye’de en çok un ihraç eden firma olarak dört yıl üst üste ödül alan bu bölgemizde, şu anda sadece birkaç firma ham buğdayı boşaltır durumda. Eskiden her fabrikanın önünde on-on yirmi kamyon beklerken, bugün bölgede yirmi kamyon bulmak zor. Fabrikanın sesi gelmiyor, çalışmıyorsa; unun, makarnanın, bulgurun kokusu duyulmuyorsa orada bereket de yok demektir. Bu yüksek faiz oranlarıyla üretim yapmak mümkün olmadığından, fabrikacılara gerekli destek bir an önce verilmelidir.”
“Lüks Yatlara Değil Çiftçiye Vergi Muafiyeti Sağlanmalı”
Öter, özellikle tarımsal üretimde kullanılan elektrik maliyetlerinin ödenemez boyutlara ulaştığını ifade ederek, devletin devreye girmesi gerektiğini söyledi. Vergi adaletsizliğine değinen Öter, şu değerlendirmeyi yaptı: “Çiftçinin kullandığı mazot, gübre ve ilaçtan ÖTV ve KDV alınmamalıdır. Dünyada tarımı geliştirmek, üretimi ve enerjiyi artırmak isteyen ülke yönetimleri, çiftçilerine bir dizi teşvik, hibe ve eğitim desteği sunmaktadır. Bizde ise denizlerde sosyetik sürat teknesi ve yatlarda kullanılan mazottan vergi alınmazken; çamur içerisinde üretim yapıp ülkeyi besleyen, hepimizin gıdasını temin eden çiftçiden tüm bu vergiler tahsil edilmektedir. En azından tarımsal faaliyette kullanılan kalemlerde vergiler sıfırlanmalıdır.”
Zarar eden üreticilerin topraklarını satışa çıkardığını ve arazi fiyatlarının iki yıl öncesine göre ciddi oranda düştüğünü belirten Öter, sözlerini şu şekilde tamamladı: “Peygamber Efendimiz Aleyhisselam ‘Rızkın onda dokuzu ticaret ve cesarettedir’ buyurmuştur. Çiftçi ve fabrikacı cesaret ediyor ama kapitalist sistemin sömürü aracı bankaların korkunç faizleri altında eziliyor, kazandığını faize ödeyerek iflasa sürükleniyor. Bölgemizde de bu durum malumdur. Artık devletimiz imalat ve üretim sahalarına el atmalı, çiftçi ve sanayicinin faiz yükü altında ezilmesine son vermeli,”
