Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), olumsuz hava şartları ve bölgesel çatışmaların arz güvenliğini sarsmasıyla küresel gıda fiyatlarının Ağustos’ta 2022 yılının sonlarından bu yana en üst noktaya ulaştığını duyurdu.
Tedarik Zincirinde İklim ve Savaş Etkisi
Avrupa kıtasında etkili olan kavurucu sıcaklar, El Niño beklentisi ve Karadeniz ile Orta Doğu’daki gerilimler tarım piyasalarındaki dengeleri altüst etti. Bu gelişmeler neticesinde tahıl ürünleri fiyatları son üç yılın, şeker ise bir yılın en yüksek düzeyine tırmandı.
Uluslararası gıda ticaretini takip eden FAO Gıda Fiyat Endeksi, Ağustos döneminde 133,3 puan olarak hesaplandı. Temmuz ayı verisi ise revize edilerek 130,8 puan şeklinde kayıtlara geçti. Mevcut seviye Kasım 2022’den sonraki en yüksek değer olsa da, Mart 2022’de görülen tarihi rekorun %17 oranında gerisinde bulunuyor.
Ekonomistlerden Risk Uyarısı
Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan FAO Başekonomisti Maximo Torero, şunları kaydetti: “Küresel gđda fiyatlarında ağustos ayında yaşanan artış, risk priminin gđda piyasalarına geri döndüğüne ilişkin bir uyarıdır. İklim kaynaklı şoklar, jeopolitik gerilimler ve bozulan ticaret lojistiği bir araya gelerek arz beklentilerinin daralmasına yol açıyor.”
FAO’nun izlediği bitkisel yağ, süt ürünleri, tahıl, et ve şeker kategorilerinin tamamında Ağustos ayında artış gözlendi. Avrupa’daki aşır meteorolojik olaylar hayvancılık, mısır ve şeker pancarı hasadını olumsuz etkilerken, El Niño fenomeni Asya’daki şeker ve palm yağı üretiminde endişelere yol açtı.
Sektörel Fiyat Değişimleri
Savaşın devam ettiği Karadeniz’de artan saldırılar Rusya ve Ukrayna’nın sevkiyatlarını engellerken, ABD ve İran arasındaki kriz gübre akışını zorlaştırdı. FAO Tahıl Fiyat Endeksi aylık %2,2 artarak Mayıs 2024’ten beri en yüksek seviyeye çıktı. Bitkisel Yağ Endeksi de %0,6 yükselişle Haziran 2022’den bu yanaki zirvesini gördü.
Şeker fiyatlarında ise %11,9’luk radikal bir artış yaşandı ve Haziran 2025’ten beri en yüksek nokta görülmüş oldu. Bu yükselişte Brezilya’daki üretim kaybı ile Asya ve Avrupa’daki hava koşulları belirleyici oldu.
2026 Yılı Tahıl üretim Beklentileri
Kurumun yayınladığı diğer raporda, 2026 yılı küresel tahıl rekoltesi tahmini 3,4 milyon ton aşağı çekilerek 2 milyar 980 milyon ton olarak güncellendi. Bu tahmin, üretimin 2025 yılına kıyasla %2 azalacağını ortaya koyuyor. Söz konusu düşüş, 2018 yılından bu yana beklenen en büyük yıllık gerileme olsa da toplam miktar tarihteki en yüksek ikinci üretim seviyesi olacak.
2026-2027 sezonu için dünya tahıl stoklarının 947,2 milyon ton olması bekleniyor. FAO, sevkiyat sorunları yaşayan Rusya ve Ukrayna’daki buğday stoklarındaki artışın, iri taneli tahıllardaki düşüşü dengelemeye yetmediğini ve stok tahmininin %1,1 aşağı yönlü revize edildiğini belirtti.
