Avrupa, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz ulaşımında yaşanan kesintiler ve Asyalı alıcılarla girilen rekabet nedeniyle kış dönemine son üç yılın en yüksek gaz fiyatları ve alışılmışın dışındaki düşük stoklarla giriyor.
Lojistik Sorunlar ve Rekor Fiyatlar
Financial Times tarafından paylaşılan bilgilere göre, Avrupa’ya sevk edilen sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) maliyeti milyon İngiliz ısı birimi (MMBtu) bazında 22,83 dolara ulaştı. Ocak 2023 döneminden bu yana görülen en yüksek seviyeyi temsil eden bu artışta, Hürmüz Boğazı güzergahındaki nakliye aksamaları temel faktör oldu. Financial Times, temmuz ayı süresince boğazdan sadece sekiz LNG tankerinin geçebildiğini aktardı. Çatışma döneminden önce bu noktadan günde yaklaşık üç tanker geçiş yaparken, küresel LNG ticaretinin yüzde 20’lik kısmı bu rota üzerinden sağlanıyordu.
Depolama Kapasitesi ve Hedeflerde Sapma
Arzın azalmasıyla birlikte Avrupa’daki depolama tesislerinin dolum hızında da yavaşlama gözlendi. Geçen yılın ağustos ayında depolara günlük 3,6 teravatsaat gaz gönderilirken, bu yıl aynı dönemde miktar 3 teravatsaat düzeyine geriledi. Avrupa Gaz Altyapısı verilerine göre, Avrupa Birliği bünyesindeki depolar ağustos sonunda yüzde 63 doluluk oranına sahipken, Wall Street Journal bu dönemdeki normal oranın yüzde 80 civarında olması gerektiğini belirtti. Hollanda merkezli ING Bank analistleri, kış öncesi belirlenen yüzde 75’lik asgari stok hedefine ulaşılmasının güçleşebileceği konusunda uyarılarda bulundu.
Küresel Rekabet ve vulnerable Enerji Piyasası
Enerji Fiyatları ve Uluslararası Politikalar Araştırma Kuruluşu, stokların ağustos ortasında yaklaşık yüzde 61 seviyesinde kaldığını tahmin ediyor. Bu rakam, kayıtların başladığı 2009 yılından bu yana en düşük seviye olarak kayıtlara geçerken, yüzde 82 olan beş yıllık ortalamanın oldukça altında kaldı. Kuruluşun 21 Ağustos tarihli raporunda şu ifadelere yer verildi: “Avrupa’nın boru hatlarıyla taşınan gaza bağımlılıktan LNG’ye yönelmesi kıtayı deniz ticaretindeki aksamalara ve diğer ithalatçı bölgelerle yaşanan fiyat rekabetine karşı daha savunmasız hâle getirdi.”
İngiltere’de Faturalar Kabarıyor
Enerji piyasasındaki bu daralma İngiltere’deki hanelere yansımaya başladı. Ofgem, 1 Ekim ile 31 Aralık 2026 tarihleri arasında enerji fiyat tavanının yüzde 4 oranında artırılacağını ilan etti. Bu kararla birlikte, ortalama bir hanenin yıllık enerji faturası 60 sterlinlik bir artışla 1.663 sterlinden 1.723 sterline yükselecek. Ofgem verilerine göre, doğal gazın birim fiyatı kilovatsaat başına 7,33 peniden 7,97 peniye, günlük sabit ücret ise 29,04 peniden 29,68 peniye çıkacak. Elektrik birim fiyatları ise 26,11 peniden 26,32 peniye yükselirken, günlük sabit ücret 57,19 peniden 54,83 peniye gerileyecek.
Sanayi ve Ekonomi Üzerindeki Etkiler
Yüksek enerji maliyetleri sadece haneleri değil; çelik, kimya, gübre, cam ve seramik gibi yoğun enerji tüketen sektörleri de zorluyor. Şirketlerin artan giderleri ürün fiyatlarına yansıtması veya üretim kapasitelerini düşürmesi bekleniyor. Piyasa mekanizmalarının yetersiz kalması durumunda, Almanya gibi büyük ekonomilerde hükümetlerin sürece müdahale etmek zorunda kalabileceği öngörülüyor.
