ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Washington’un Tahran yönetimi üzerindeki “azami baskı” stratejisini sürdüreceğini ilan ederken, resmi istatistikler bu gerilimin Amerikan ekonomisindeki derin izlerini gözler önüne serdi. Ülkenin stratejik petrol stokları, son 40 yılı aşkın sürenin en dip noktasına gerileyerek tarihi bir kırılma yaşadı.
Fox News kanalına demeç veren Vance, İran’a karşı uygulanan sert yaptırımların devam edeceğini vurgularken, aynı zamanda Orta Doğu kaynaklı petrol ve doğal gazın dünya pazarlarına sevkiyatının en üst düzeye çıkarılması için çaba sarf ettiklerini belirtti. “Hürmüz Boğazı’ndan çıkan petrol ve doğal gaz miktarını mümkün olan en yüksek seviyeye çıkarmaya çalışıyoruz” diyen Başkan Yardımcısı, ana hedeflerinin üretimi çatışma öncesi rakamlara geri döndürmek olduğunu ve İran’ın da bu beklentiyi paylaştığını iddia etti.
İran ile Amerika Arasındaki 14 Haziran Uzlaşması
Pakistan’ın arabuluculuk yaptığı süreçte Tahran ve Washington, 14 Haziran tarihinde bir mutabakata varmıştı. Bu anlaşmanın başlangıç safhasında, dondurulan İran varlıklarının serbest bırakılmasına karşılık Hürmüz Boğazı trafiğe açılacaktı. Ayrıca İran tarafı, 60 gün boyunca boğazdan geçen gemilerden herhangi bir geçiş ücreti talep etmemeyi kabul etmişti.
Fakat ABD yönetimi, mutabakat zaptının imzalanmasının ardından varlıkları serbest bırakmak yerine Umman suları üzerinden geçen alternatif bir güzergah belirleyince ipler yeniden gerildi. Tahran bu adımı protokolün ihlali sayarak boğazdaki gemi trafiğini kısıtladı ve izinsiz geçtiğini iddia ettiği bazı gemilere müdahalede bulundu. 8 Temmuz’da patlak veren ve yaklaşık iki hafta süren askeri çatışmalar, taraflar arasındaki krizi tırmandırdı. Mevcut durumda İran, güvenli deniz koridorlarını netleştirmek amacıyla Umman ile yeniden temas kurmuş durumda.
Amerikan Stratejik Petrol Stoklarında Büyük Erime
İran ile yaşanan askeri gerilimlerin ardından küresel piyasalardaki arz boşluğunu kapatmak için stoklarına başvuran ABD’de, petrol rezervleri 1983’ten beri en zayıf seviyesine indi. Anadolu Ajansı tarafından ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) verilerinden derlenen bilgilere göre, ABD’nin stratejik petrol rezervi 25-31 Temmuz haftasında 304 milyon 809 bin varile kadar düştü.
Bu hacim, 305 milyon 348 bin varilin kaydedildiği 19-25 Şubat 1983 haftasından bu yana ölçülen en düşük miktar olarak kayıtlara geçti. EIA, haftalık bazdaki bu istatistikleri Ağustos 1982 tarihinden beri düzenli olarak kamuoyuyla paylaşıyor.
Hürmüz Boğazı’nda Günlük 20 Milyon Varillik Kesinti
28 Şubat 2026’da başlayan ABD ve İsrail’in İran operasyonları, Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatın sekteye uğramasına neden oldu. Bu gelişme, dünya genelinde ham petrol ve türevlerinin arzında günlük yaklaşık 20 milyon varillik bir azalmayı tetikledi. Bölgedeki boru hatları bu kaybı kısmen telafi etmeye çalışsa da küresel ölçekteki ciddi arz açığı devam etti.
Durum üzerine Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), kurum tarihindeki en kapsamlı koordineli stratejik rezerv kullanım planını devreye alarak üye ülkelerden toplam 400 milyon varil petrolün piyasaya sürülmesini kararlaştırdı. ABD Enerji Bakanlığı da 11 Mart’ta ilan ettiği 120 günlük program çerçevesinde stratejik stoklarından 172 milyon varil petrolü serbest bırakacağını duyurmuştu.
EIA raporlarına göre, rezervlerdeki asıl düşüş mart ayının son haftasında (21-27 Mart) başladı. 14-20 Mart haftasında 415 milyon 442 bin varil seviyesinde bulunan rezervler, temmuz ayının sonuna gelindiğinde 304 milyon 809 bin varile kadar geriledi. Böylece mart ayından itibaren ABD’nin stratejik rezervinden toplamda 110 milyon 633 bin varil petrol çekilmiş oldu.
Veriler, Washington’un planladığı 172 milyon varillik miktarın tamamını henüz piyasaya sürmediğini ortaya koyuyor. Programın tamamlanması durumunda ABD’nin stratejik petrol rezervinin yaklaşık 243 milyon varile kadar inmesi öngörülüyor. Bu gerçekleşirse, haftalık verilerin tutulmaya başlandığı 1982’den bu yana en düşük seviye görülecek. Meksika Körfezi kıyısındaki 4 ayrı tesiste tutulan bu rezervler, 1970’li yıllardaki enerji krizlerinden sonra olası arz kesintilerinin ekonomik etkilerini azaltmak için oluşturulmuştu.
